A imaxe máis antiga de Redondela
5 de maio de 2026
Na alameda de Redondela, situado maxistralmente no punto de perspectiva desde o que Pier Maria Baldi debuxou en 1669 a que é a imaxe máis antiga que conservamos da nosa vila, un panel informativo tenta abrirnos unha xanela ao noso pasado. Con todo, hoxe ese soporte non nos fala da riqueza do século XVII, senón do fracaso absoluto da nosa sociedade á hora de transmitir o respecto polo propio.
O estado actual deste panel é unha labazada ao noso patrimonio histórico. Sofre un vandalismo sistemático, afogado baixo un mar de sinaturas baleiras, garabatos e frases “profundas” de rotulador. Palabras que poderían estar pintadas en calquera muro de formigón illado, pero que foron plasmadas xustamente enriba da nosa memoria colectiva.
Por que algunha xuventude non distingue os soportes?
Cando alguén decide que un panel histórico é o lugar axeitado para deixar a súa pegada persoal, non estamos só ante un acto vandálico ordinario; estamos ante unha profunda desconexión. Existe unha alarmante e dolorosa incapacidade nunha parte da nosa xuventude para distinguir entre un espazo degradado ou un muro libre, e un soporte cuxo único fin é protexer, dignificar e divulgar a nosa historia.
O patrimonio histórico converteuse, para algúns, nunha paisaxe invisible. Non ven o incalculable valor do documento de Baldi; só ven unha superficie lisa e branca que lles serve de lenzo para o seu ego. Para eles, o panel non significa nada. E non se pode respectar aquilo que non se comprende.
Onde reside a responsabilidade?
É doado sinalar unicamente os mozos e mozas que empuñan o spray ou rotulador, pero a reflexión debe ser moito máis profunda e incómoda. Este desleixo é o síntoma dunha enfermidade compartida, un fracaso compartido a tres bandas:
As familias: A estima polo noso non nace de forma espontánea. Se nos fogares non se inculca o valor da historia local, do respecto aos bens públicos comúns e do orgullo por aquilo que nos define como pobo, a rúa convértese nun terreo sen regras.
O sistema educativo: Os nosos centros de ensino están saturados de currículos extensos, pero de que serve memorizar as datas da Roma Antiga se non sabemos respectar a historia que pisamos todos os días ao cruzar a alameda? A educación patrimonial adoita ser a grande esquecida, tratada como un contido secundario e non como un piar fundamental da formación.
As administracións: A pasividade municipal á hora de limpar de xeito inmediato, restaurar e facer campañas de sensibilización reais transmite unha mensaxe perigosa: “non importa”. O vandalismo tolerado e impune só serve de efecto chamada para máis vandalismo.
Como educar na estima patrimonial?
Non abonda con poñer multas, cámaras ou valados protectores. A verdadeira protección do patrimonio só se constrúe desde o coñecemento e a emoción. Como revertemos esta situación?
Facer o patrimonio “seu”: A mocidade debe entender que o gravado de Baldi non é un papel vello gardado nun caixón para eruditos. É o relato do debuxo das mesmas rúas que eles pisan. Hai que levalos á alameda, facer que miren a través dese gravado e que conecten emocionalmente co espazo que habitan.
Educación transversal e activa: O patrimonio non pode quedar restrinxido a un parágrafo no libro de Ciencias Sociais. Debe integrarse en proxectos onde o alumnado sexa o protagonista activo na denuncia e na defensa da súa contorna. Que sexan eles os que cataloguen e protexan.
Canalizar a expresión: Se a mocidade quere e necesita espazos para expresarse, a sociedade debe facilitarllos. Arte urbana si, por suposto, pero marcando unha liña vermella rotunda e innegociable: a nosa memoria histórica compartida non se toca.
